काठमाडौँ । हामी प्रायः सुन्छौं कि हाम्रो लागि स्वस्थ हुन आवश्यक छ। तर हामी कसरी स्वस्थ बन्नेरु सन्तुलित आहारको कारण। अब, सन्तुलित आहार भनेको के हो ? यो किन यति महत्त्वपूर्ण छ ? र यो सबैको लागि समान छ ? यसको बारेमा थप जानौं। सन्तुलित आहारमा छवटा मुख्य पोषक तत्वहरू समावेश हुन्छन्, अर्थात् बोसो, प्रोटिन, कार्बोहाइड्रेट, फाइबर, भिटामिन र खनिज। यी सबै पोषक तत्व हामीले खाने खानामा पाइन्छ। विभिन्न खाद्य वस्तुहरूमा विभिन्न पोषक तत्वहरू पाइन्छ। पोषक तत्वको आवश्यकता व्यक्तिको उमेर, लिङ्ग र स्वास्थ्यमा भर पर्छ।सन्तुलित आहारको महत्व :

सन्तुलित आहारको महत्त्व निम्न छन् :

–सन्तुलित आहारले राम्रो शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्य राम्रो बनाउँछ।

–यसले शरीरको उचित वृद्धिमा मद्दत गर्छ ।

–साथै, यसले काम गर्ने क्षमता पनि बढाउँछ।

–सन्तुलित आहारले रोगसँग लड्ने वा प्रतिरोध गर्ने क्षमता बढाउँछ।

सन्तुलित आहार को सामाग्री :

सन्तुलित आहारका केही तत्वहरू निम्नानुसार छन् :

१. बोसो

हाम्रो ऊर्जा आवश्यकताको केही अंश बोसोले पूरा गर्छ। बोसो चिल्लो पदार्थ जस्तै घिउ, घिउ, तेल, चीज, आदि मा पाइन्छ।

२. प्रोटिनहरू

हामीलाई बृद्धिको लागि र शरीरको न्यानो राख्न र आँसु बन्न र उच्च(प्रोटिनयुक्त खानेकुरा खाँदा धेरै फिटनेस फाइदाहरू छन्, जसमा ः

–व्यायाम वा चोट पछि रिकभरीको गति।

–मांसपेशी हानि कम गर्न ।

–दुब लो मान्छेको मांसपेशी निर्माण गर्छ ।

एक स्वस्थ वजन कायम राख्न मद्दत गर्छ प्रोटिनले मांसपेशी निर्माणमा पनि मद्दत गर्छ । यो डेयरी उत्पादन, अंकुर, मासु, अण्डा, कुखुरा, आदि मा पाइन्छ ।

३. कार्बोहाइड्रेट

हामीलाई ऊर्जा चाहिन्छ र यो कार्बोहाइड्रेट द्वारा पूरा हुन्छ। कार्बोहाइड्रेटले हामीलाई ऊर्जा प्रदान गर्दछ। कार्बोहाइड्रेट चामल, गहुँ, चपाती, रोटी, आदिमा पाइन्छ। अनाज हाम्रो मुख्य खाना हो।

४. खनिज र भिटामिन

भिटामिन, मिनरल्स र फाइबरले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ। हामी यसलाई मुख्यतया तरकारी र फलफूलबाट प्राप्त गर्छौं। रक्तअल्पता जस्तै कम रोगहरु,शरीरमा खनिजको कमीले गलगण्ड आदि हुन सक्छ।

एक स्वस्थ आहार खानु भनेको राम्रो महसुस गर्नु, थप उर्जा हुनु, आफ्नो स्वास्थ्य सुधार्नु र आफुलाई स्वास्थ्य राख्नु राम्रो पोषण, शारीरिक गतिविधि,सन्तुलित आहारले शरीरलाई प्रभावकारी रूपमा कामगर्न र आवश्यक इन्धन प्रदान गर्दछ। सन्तुलित पोषण बिना, शरीर का रोगहरु को लागी प्रति रोधक शक्ति उत्पादन गर्न सक्दैन ।

सन्तुलित आहारले शरीरलाई प्रभावकारी रूपमा काम गर्न आवश्यक पोषक तत्वहरू प्रदान गर्दछ। सन्तुलित पोषण बिना, शरीर रोग, संक्रमण, थकान, र कम प्रदर्शन को लागी अधिक प्रवण हुन्छ। पर्याप्त स्वस्थ खाना नपाउने बालबालिकाहरूले वृद्धि र विकास समस्याहरू, कमजोर शैक्षिक। स्तर प्रदर्शन, र बारम्बार संक्रमणहरू सामना गर्ने गर्दछन ।

 

भक्त बहादुर के.सी